Nepal – Tibet – Bhutan – India: 26-09 t/m 24/10/2011

Bhutan Travel Blog

 › entry 3 of 5 › view all entries

26 en 27 september: reisdagen

Nog even de laatste dingen in huis doen, nog even langs de huisarts (blaasontsteking is gelukkig over) en dan klaar voor de reis. Rita brengt me naar het station en dat is fijn. Met de trein naar Schiphol en dat ging prima, het inchecken ging vlot. En daar is Ingeborg; gezellig nog even kletsen en koffie leuten. En dan is t toch echt tijd om te vertrekken. Dan komen de tranen; ik ga voor t eerst met mijn meisje op reis en dat voelt heel speciaal. En ook nog naar de landen die nu voor mij kloppen. Spannend ook! We stijgen op en dat is even spannend; hoe gaat mijn meisje op het vliegen reageren? Gelukkig gaat t allemaal goed en voel ik haar in t vliegtuig ook nog.

Van Amsterdam naar Dubai heb ik 2 stoelen, wat het slapen comfortabel maakt. Veel drinken was het advies, dus dat doe ik ook. Na middennacht arriveer ik op Dubai. Wow, wat een groot en luxe vliegveld. Met een soort bus worden we naar de balie gebracht. Ik wacht een tijd tot de volgende vlucht/gate op het bord komt, maar ik blijk gewoon naar de lounge te kunnen gaan. Voordat ik er eenmaal ben, ben ik al een uur verder. Nog ‘maar’ 3 uur wachten. Ik vind een ok stoel, dus dat gaat wel.

Door naar Delhi, vlucht om 04.30 uur (eigenlijk 02.30, maar er is 2 uur tijdsverschil met NL). Ik kan weinig slapen, omdat ik naast een vrouw zit die letterlijk en figuurlijk veel ruimte neemt. En het eten laat lang op zich wachten. Rond 09.15 uur aangekomen in Delhi en wachten tot 13.30 om door te vliegen naar Kathmandu. Lange zit en door t missen van een nacht, begin ik in te dommelen. Maar blijf wel voldoende wakker…..beetje rondlopen en dan lukt t wel. Ik word tig keer gecheckt…pff.. De vlucht over de Himalaya was geweldig, om dat en de sneeuw er op te zien, maakte me emotioneel.

Eindelijk in Nepal (Kathmandu) en dan begint weer het wachten; visum en nog velen voor mij. Na 1 uur wachten en 20,- lichter is t gelukkig gelukt. Tijdje gepraat met 2 Spanjaarden die in Nepal een trekking gaan maken van 17 dagen, Lucky bastards. Gelukkig staat de gids en taxi nog op mij te wachten. Door naar het kantoor om een visum voor China te regelen; een hele lijst met vragen moet ik invullen en mijn paspoort achter laten. Dat voelt vreemd, heb geleerd dat je die nooit af mag geven…als dat allemaal maar goed komt.

Eenmaal in het hotel valt de stroom regelmatig uit, dat zal er wel bij horen. Wat in Nepal meteen opvalt, is de drukte van het verkeer, de deur van de uitlaatgassen en de armoede (viel al op vlak voor het landen).  Ik voel meteen de corruptie in het land…betalen voor de taxi en elk bedrag is goed…?! En ook vallen de slechte wegen (gaten!) op, de vervallen gebouwen, hoe alles (koeien, honden, bussen, wandelaars, auto’s, vrachtwagens, bussen enz. enz.) door elkaar krioelt op de weg. En steeds maar toeteren. En wat er allemaal op 1 fiets en brommer past…. De brommers; er draagt er maar 1 en helm (chauffeur), de rest niet, ook kleine kinderen niet. In het hotel (Tibet Hotel) nog even wat over de reis lezen, douchen, eten en vroeg naar bed. Ben moe van de afgelopen reisdagen. Even goed voor mezelf en Quinne zorgen.

De nacht ben ik erg met thuis bezig; werk en Tristan komen veelvuldig voorbij.

28 september: dagje Nepal en 5 maanden zwanger

Ik heb de wekker om 9 uur gezet, ik was wel eerder wakker, maar ben lekker blijven liggen en ‘gedwongen’ om niet na te denken, maar te ontspannen, wat redelijk lukte. Ontbijt in het hotel…lekker buiten in het zonnetje….zo, mijn reis is begonnen J Wah, redelijk ontbijtje. Merk dat ik door de zwangerschap toch voorzichtiger ben met alles van de reis; hygiëne, eten, er alleen op uit trekken enz. Heb in Nepal voortdurend het gevoel een poot uitgetrokken te worden, ook in het hotel…wie kan je vertrouwen? De ene hotelmedewerker zei gisteren dat een taxi 2000,- roepie kost, die van vandaag zegt dat er (toch?) niet te onderhandelen valt en 2500,- roepie moet betalen. Ik moet meteen betalen aan de hotelmedewerker, wat ik vreemd vind. Het wisselen van euro’s voor roepies vind ik ook maar dubieus: in het hotel is 1,- 1100 R. en als ik het hotel uitstap, is 1,- 1435 R. Wat me ook opvalt, is dat alles over datum lijkt te zijn, zelfs een fles water. Nou, ok dan. Ik ga even naar een supermarkt en daar is alles minimaal maanden over datum. 1 maand over datum accepteer ik dan maar, ik heb toch water en eten nodig.

Ik bezoek vandaag 2 dingen: Pashupati Nahl (een Hindu Tempel). Indrukwekkend! Ik lees snel…de mensen hier regelen dingen voor elkaar. De taxichauffeur wenkt meteen een gids. Interessant wat hij allemaal verteld, maar je moet overal extra voor betalen. Alleen wordt dat vooraf niet gezegd en ik wist ook niet dat ik hem nog moest betalen (dacht dat het bij het kaartje in zat). Ik heb alleen veel/groot geld of heeeel weinig. Hij was duidelijk geïrriteerd en wilde het weinige wat ik had niet aannemen. Ik heb een ritueel van een overleden persoon bij de Ganges gezien die uitgekleed wordt en alles in de rivier wordt gegooid en daarna wordt gecremeerd. Dat is alleen voor Hindu’s, anderen worden begraven. Bizar om te zien. Ik heb vandaag ook mijn kennismaking met bedelaars. Ik word naar een soort keuken gebracht in gebouwen voor mensen die voor hun zorgen (moeder Theresa Home) en het is eigenlijk wel de bedoeling dat ik geld geef. 20 R is duidelijk niet genoeg en de ‘kok’ wil het niet aanpakken. Hij vraagt de gids om minimaal 200 R of dollars. Toen de gids het later ook niet aan wilde pakken, zei hij dat ik maar naar een bank moest gaan om te pinnen of geld van de taxichauffeur moest gaan lenen. Ja, zeg! Dit voelde niet goed en dus ook niet gedaan.

Daarna door naar Swayambhu Nalh (Monkey Tempel). Mooi, druk. Hier ook overal zwervers en honden. Een meisje (kind nog) zit met een baby op de arm te bedelen. Pfff…mijn meisje gaat het straks een stuk beter krijgen, Sam heeft het nog veel beter dan menig mens hier. Ik zie ook mensen met een lepralichaam bedelen. Pfff…deze dingen komen binnen zeg! Ik weet niet of ik hier tegen kan, ook niet tegen dat mensen meteen op mij afkomen om dingen te verkopen….voelt rot om ‘nee’ te zeggen.

Daarna even in het hotel op bed gaan liggen, dingen laten bezinken. Even een wandeling door de stad. Tijd om foto’s van het bizarre verkeer in Nepal te maken; ben bij een stoplicht gaan staan. Ineens spreekt een man mij aan. Hij blijkt student en we praten en wandelen wat. Ik durf niet te ver weg te gaan, omdat ik anders niet weet of ik de weg terug naar het hotel nog wel weet. Ik moet langer op mijn paspoort en visum wachten dan afgesproken en wordt er een beetje ‘nerveus’ van of het wel goed komt. Ik heb de gids even gebeld en het komt goed. Ik kom gelukkig het land uit. Ik ga op tijd slapen, morgen naar Tibet.

29 september: vroeg op met wekker

De wekker gaat om 6.55 uur, maar ik ben al eerder wakker. Vannacht ook vaak wakker geweest, ik ben nog dingen van thuis aan het verwerken, maar al minder heftig. Eindelijk kan ik poepen (letterlijk loslaten?). Ik ben keurig op tijd klaar voor de taxi die mijn naar het vliegveld brengt. De taxi rijdt een hele andere route en ik blijf mij verbazen over alles wat ik hier zie. Maar ook over de ‘regels’ en vooral wanneer die wel of niet gelden; er lijkt willekeur te zijn. Op het vliegveld spreek ik een Nederlands stel die al een paar jaar met kinderen in Nepal wonen (ontwikkelingswerk). Reizen met kinderen kan dus prima. Ok, Quinne, dat gaan wij dus straks ook doen, je zal weten dat je de genen van je moeder hebt….

Het inchecken ed. duurt ongeveer 1 ½ uur…pff….check-check-dubbelcheck en nog een keer…..Volstrekt onduidelijk hoe en wat. En het lijkt nog niet eens grondig gedaan te worden. En ‘vriendelijk’ dat ze hier zijn…..not! Ik raak er toch lichtelijk geïntimideerd door en ben blij as ik mijn tas kwijt ben, met ticket en al bij de gate zit….. Voordeel van niet in een groep reizen is dat je soms ineens voor mag bij een paspoortcontrole oid. En er zijn aparte rijen voor mannen en vrouwen voor fouillering.

Op Lhasa aangekomen zie ik op een groot bord uitgebreide informatie over paspoort, visa en gezondheidscheck. Maak me licht ‘bezorgd’ of ik dan iets moet innemen ofzo. Het valt allemaal enorm mee en bij de balie waar mijn visum gecheckt wordt, staat de gids al op mij te wachten. Ik moet helaas nog op 2 mensen wachten, die vertraging hebben. Wow, ik sta op Tibet en wat is het mooi, een droom komt uit! Ik krijg een witte sjaal ter welkom in Tibet. Tijdens het wachten heb ik geld gepind en water gehaald, begin dorst te krijgen van de droge lucht in Tibet. Met een ‘busje’ kom ik uiteindelijk na 1 uur rijden in Lhasa aan. Het ziet er als je aankomt, klein uit, maar het is toch groot. Het nieuwe deel wordt met name door Chinezen bewoond, het oude deel door Tibetanen (waar hotel zit). Lhasa betekent ‘city of God’. We worden naar het Yak Hotel gebracht en al snel hebben we een maaltijd met de hele groep; 15 in totaal (4 NL, de rest is Duits). Ik heb een maaltijd met Yak gegeten, wilde het toch even geproefd hebben. Is niet echt bijzonder. Ik ga op tijd naar bed en heb onrustig geslapen. Ik ben voor mijn gevoel elke 15 minuten wakker. Het is warm in de kamer en er is een erg droge lucht. En veel lawaai van de hoofdweg die langs het hotel loopt. Met doppen in lukt het slapen redelijk.

30 september

Ik blijk de klok niet goed verzet te hebben, dus ik moet meer gehaast ontbijten dan ik gepland had. Het ontbijt is wel ok. We gaan eerst naar Drepung Monastry…bij het klimmen merk ik dat de zuurstof wel wat minder is, maar de anderen hebben er ook zichtbaar last van. Mooi, Bhoedistisch. Binnen moet je voor elke ruimte apart betalen om foto’s te mogen maken. Voor mijn gevoel past dat niet bij het Bhoedisme en doe er ook niet aan mee. Ivo en ik raken de groep al snel kwijt, maar we vermaken ons prima, al krijg ik later de indruk dat de gids (Tingly) het niet zo kan waarderen.

We gaan terug naar het hotel om te lunchen, ik koop even wat lichts en ga even op bed liggen. Weer even contact met Quinne, gelukkig gaat het goed met haar; ze meldt zich volop.

Daarna naar Sera Monastry, waar les wordt gegeven in Bhoedisme. En gedebatteerd (= elkaar vragen stellen). Het lijkt wel op ruzie maken. Bijzonder om bij te wonen. Er is veel goud, versiersels enz. dat had ik niet bij het Bhoedisme bedacht. Er zijn veel verschillende Bhoeda’s, betekenissen enz., te veel om te onthouden.

Tenslotte naar Norbulinkha; zomerpaleis van Daila Lama (5e, 8een 14e). Mooi, met ruime tuinen. Ook hier zie ik veel opofferingen door Tibetanen (geld bij een beeld leggen en kort bidden). Ok, Bhoedisme is dus een religie.

Met de groep uit eten. Ik ga niet mee naar de bar; mijn lichaam heeft rust nodig. Ik ben aardig verbrand vandaag, we zitten natuurlijk ook al vrij hoog.

1 oktober

Vandaag kan ik een beetje uitslapen en heb tijd voor boodschappen. Altijd leuk; in een ander land naar een supermarkt. Om 11.30 lopen we richting Potala Palace, HET gebouw in Tibet (de laatste Daila Lama (14e) heeft daar nog gezeten voordat hij naar India moest vluchten. Het was HET religieuze/spirituele en politieke bolwerk). We moeten heel veel trappen oplopen, maar als ik rustig aan doe, gaat het goed (mag vanwege de zwangerschap niet te veel inspanning op hoogte leveren). Quinne vindt het blijkbaar ook ok. We mogen geen water meenemen, maar een paar kamers in en geen foto’s maken. Monniken zijn er alleen nog welkom voor onderhoud. Er is veel goud, verering en in rijen lopen. Er moet zelfs een tijd gereserveerd worden om er naar binnen te mogen en dan moet je binnen een bepaalde tijd weer weg zijn…..Voelde voor mij een beetje TE toeristisch en gehaast. Ik krijg de informatie van de gids over het Bhoedisme niet meer helemaal mee.

Ik lunch op mijn kamer, heb even rust nodig. Daarna gaan we door naar Jokthang Tempel, wat lang het koninklijk paleis is geweest. Nu wonen er ongeveer 600 monniken. We hebben er een prachtig uitzicht over het oude centrum en Barkhor (pelgrimsroute, die je op handen en voeten hoort te ‘lopen’). Ik heb prachtige foto’s van Pelgrims en oudere mensen kunnen maken. Ook nog rond de vier gebedpalen lopen (pelgrimstocht). Overal in het centrum zie je militairen, bizar!

Na het avondeten gaan we opnieuw naar het Potala Paleis, wat nu verlicht is. Met ook een water’balet’.

2 oktober: vrije dag in Lhasa

Ik ben de stad wel zat, dit is niet wat ik bij Tibet bedacht had. Ik word er onrustig van, de drukte, het (toerende) verkeer, de (luxe) winkels, veel mensen enz. Ik wil de stad uit! Met 5 anderen hebben we een busje gehuurd en rijden ongeveer 1 ½ uur buiten de stad naar Ganden Monastry. Onderweg maken we mooie stops, oa bij Lhasameer, waarin luchten, bergen ed. weerkaatsen. En ik zie voor t eerst Yaks. We klimmen flink, van 3600 meter naar 4500 meter, dus veeeeel drinken tegen de hoogteziekte. Het gaat goed en ik doe het extra rustig aan bij de wandeling (1 ½ a 2 uur lopen). Geweldig!! Uitzicht, natuur, ik voel me gelukkig hier lopend. Met de ademhaling gaat het ook goed en het stelt extra gerust dat ik Quinne regelmatig volop voel.

Het bezoek aan de Monastry is ook de moeite waard; minder druk en minder toeristisch en geen ‘geduw’ van een volgende groep/de gids om door te lopen. En hier mag soms wel, zonder betaling, foto’s binnen gemaakt worden. Ik word met een Tibetaanse schoen geblessed op mijn hoofd en rug. In een kleine kapel zitten monniken te zingen en muziek te maken en ze mogen op de foto (wel gelimiteerd). Elders ga ik op de grond zitten, monniken zingen en maken met trommels muziek…en ik schiet vol, dit komt binnen. Mede hiervoor kwam ik naar Tibet.

Nog even mails naar Nederland gestuurd dat alles goed gaat met mij en Quinne en dat ik enorm geniet. En een gebedsmolen gekocht en een voorraad water. Vanavond heerlijk gegeten met de groep. Dit was veruit de beste dag tot nu toe….

3 oktober

De dag begint met sneeuw. Vandaag gaan we de stad uit, jippie! Ik begin meteen met veel drinken, want we gaan vandaag flink stijgen. Dus voor Quinne de eerste zwemles in een golfslagbad; naast de 4 liter water die ik drink en thee rijden we op slechte wegen met veel gaten…. We hebben prachtige uitzichten. Jammer dat het op sommige plekken te toeristisch is en dat je voor een foto van een Yak, geit of Tibetaanse Mastif moet betalen, daar heb ik moeite mee en doe ik uit principe dus niet. We komen vandaag langs een sky burial, de Ghampala pass (4800 meter), Yamdruk lake (4400 meter), de Death River, een riversite met gestapelde stenen (die geluk zouden brengen, ik val er omdat ik van het vele water zo moet plassen als ik de bus uit stap en niet meer zie waar ik loop), Nyichenkangsa mountain (glacier, 7200 meter) en semila pass (4300 meter). De laatste is een prachtig blauw glacier-water meer en ik ga er bij zitten om te aarden (met rug naar de groep, zodat het stukje wereld even alleen van mij is). En dan rollen de tranen…dit komt zo binnen.

We lunchen ergens in een dorp, maar ik heb het in de bus gelukkig net op…. Want de keuken zit naast de WC en afwasruimte…mmm…de grenzen verleg ik en plas nu vrijwel in het openbaar (bij gebrek aan beter) of boven een vies, ranzig ‘gat’ dat enorm stinkt, geen slot heeft en geen WC papier.

We overnachten in Gyantse (Hotel Jianzang) wat waarschijnlijk 30 jaar geleden modern was, maar nu in verval. Maar het  bed is schoon, de WC lijkt ook schoon en er is stromen en warm water om te douchen. Ik heb gelukkig een eigen kussensloop bij me. Het was koud en grotendeels bewolkt vandaag.

4 oktober

De dag begint frisjes en zonnig. Eerst bezoeken we Baiju Tempel en daarna de Kumbum Stoepa. En weeeeer Bhoedha’s. Het begint te dagen wie wie is: 3 ‘opperBhoedha’s (past-present-future) en 8 ‘hulpBhoedha’s (oa protector (soort draak), medicine, compassion (vele armen). Een stoepa heeft allemaal kleine ruimtes, met elk een Boeddha. De locals gaan er ook heen om te bidden en geld te offeren (met yak-boter). Ze lijken 1 focus te hebben en duwen je bijna omver. Bij 1 trap omhoog/laag waar eigenlijk maar 1 persoon tegelijk kan, gaan ze naar boven/beneden tegelijk, ze duwen, proppen en vallen bijna. Ik hou het daar voor gezien en ben blij dat ik weer veilig die trap af ben. Daarna een wandeling door de oude stad. Mensen hebben hier gewoon hun koe voor hun huis en leven veelal op straat en doen daar alles (oa de was). Er volgt een rit naar Shigatse (Hotel Manasarovar). De middag hebben we ‘vrij’ en met de Nederlanders ga ik de oude stad in (markt) met allemaal ‘speciaal zaken’ en niemand lijkt iets te verkopen…hoe ze overleven? Onderweg heb ik een flesje water en zakje chips in mijn handen en wordt ‘overvallen’ door 2 kinderen, die het bijna agressief uit mijn handen proberen te trekken. Ze trekken ook aan mijn kleding en met hulp van de reismaatjes kom ik uiteindelijk los.

Ik ben best moe en heb lichte hoofdpijn en ga even liggen tot aan het avondeten. Met de hele groep krijgen we een ‘hotpot’ (groente, maar vooral allerlei soorten vlees (yak, tong, poten, hompen enz.). Dat voelt voor mij niet goed, mijn lichaam verzet zich er tegen. Ik bestel wat anders, wat wel lullig voelt, want je betaald met zijn allen een pot (250 yen). Ik ga op tijd slapen in een ok kamer.

5 oktober

Vanaf vandaag reizen we verder met 4WD, 4 per auto. Ik zit met de andere Nederlanders en et is wel gezellig zo. Eerst rijden we naar Tashlhungpo Monastry, met een enorm gouden Boeddha beeld. Er staan lange rijen om er binnen te komen en er worden enorme bedragen gevraagd als je een foto wil maken. Ik zie monniken geld tellen en krijg steeds meer het gevoel dat er ergens iets niet klopt. Al geloof ik nogsteeds wel in het Bhoedisme. Op weg naar de uitgang raak ik verdwaald, maar het blijkt niet erg; de gids is nog niet terug van het regelen van de permits voor Base Camp van de Mount Everest. Als we het hadden geweten, hadden we de tijd nuttig kunnen gebruiken om te lunchen. Nu zat ik 2 keer te wachten (had namelijk brood mee). Daardoor bleef er weinig tijd over bij de pass Tso-La (4600 meter) en Sakya klooster. We rijden via de Friendship Highway.

Vanuit het Sakya Hotel een tijd van het uitzicht genoten. We maken een wandeling door het dorp (erg armoedig) en omdat het al sluitingstijd is geweest, is het lekker rustig en we kunnen zo overal door lopen bij het Sakya klooster. Er zijn daar veel monniken en ze krijgen les. We kunnen in een kamer van een monnik ‘gluren’ (erg kleine ruimte die ze met een aantal moeten delen).

Het hotel is eenvoudig en het water wordt niet echt warm. Je kan tot 22.00 uur douchen, het licht valt regelmatig uit.

6 oktober

Het is een vrij koude nacht en we gaan vrij vroeg weg (8.30 uur). We hebben een lange rit voor de boeg van 7 a 8 uur. Via de pass Gyatso-La (5258 meter), koude wind daar. De eerste zieken ‘vallen’. Met mij gaat het goed en Quinne meldt zich nogsteeds regelmatig en dat stelt gerust. We krijgen 2 keer een paspoort/visacheck. De Mount Everest kunnen we al zien vandaag…en daar komen de tranen al…. We stoppen nog een paar keer om foto’s te kunnen maken van de Everest. Iedereen wil er bij op, ik voel die behoefte niet.

Bij het hotel in Rombuk aangekomen, staan yaks met de Everest op de achtergrond (eindelijk heeeel dichtbij J, hiha! Er blijkt voor ons geen kamers gereserveerd te zijn in het hotel. We worden in een soort barakken van spaanplaat op een dak gestopt. Ivo en ik hebben eerst de slappe lach om onze ‘kamer’, maar dan komt het besef dat dit een beroerde, lange, koude nacht gaat worden. Dan maar opwarmen bij de op stront verwarmde kachel in het restaurant. Het eten is wat lauw en niet zo best, maarja, je moet wat. Het heeft geen goede uitwerking op mijn darmen… ’s avonds raak ik wat ongerust, omdat ik Quinne al lang niet meer gevoeld heb. Ik blijf rustig ‘liggen’ in het restaurant, maar nogsteeds geen signaal. Reisgenoten merken mijn bezorgdheid en blijven bij mij, wat ik lief vind, maar me ook ongemakkelijk bij voel. Ivo regelt via de gids dat er een stethoscoop komt (via nonnen uit de buurt). Er is een arts in de Duitse groep die ook ‘bezorgd’ is. De nonnen meten mijn hartslag en bloeddruk en die is ok. Door al het gehobbel vandaag en de kou (het vriest in de ‘kamer’) en ik weet niet meer wat ik voel; mijn darmen, mezelf of Quinne. Er wordt een waterfles met warm water gevuld en onder 5 lagen dekens, 7 lagen alle kleding die ik bij me heb, een muts, 2 paar sokken warm ik iets op en val in slaap, maar ril nogsteeds. Zowel de arts als ikzelf heb duidelijk 2 hartslagen gehoord…

Het hotel (Everest Guest House) heeft geen normale WC, waterkraantje enz….

7 oktober

Een zeeeeeer koude nacht, maar vooral freezing koud als je buiten komt. Ik ben vaak wakker geweest en hele nacht ‘ik ga wel naar Base Camp, ik ga niet, ik ga wel enz.’… Ik voel bij het wakker worden gelukkig Quinne en besluit met de bus naar boven/beneden van Base Camp te gaan. Tijdens het ontbijt zeggen zowel de gids (en hij kan het weten) als de Duitse arts dat het niet verstandig is om naar Base Camp te gaan (we zitten nu op 5050 meter, dan 5200 meter), omdat ik de zuurstof over 2 moet verdelen. Met tranen besluit ik te blijven, ik weet in mijn hart dat het verstandig is, maar toch…ben nu zo dichtbij. En alsof Quinne invloed heeft willen uitoefenen op mijn beslissing niet hoger dan dit te gaan; kort na mijn besluit voel ik haar volop. Ik besluit toch nog wat dichterbij de Everest te gaan en maak onze Tibetaanse chauffeur duidelijk dat ik een stukje mee wil rijden en terug naar het hotel zal liften (en dat is een klus, want hij spreekt geen woord Engels en ik geen woord Tibetaans). Ik heb de zon steeds meer op zien komen op de Everest en de andere bergen. Ik zit in het zonnetje mijn verslag bij te werken en zit eerste rang (als ik de mensen mag geloven die wel naar Base Camp zijn geweest, zie ik het hier vanaf het hotel beter). Het is goed zo, ik weet te goed wat de consequenties voor een kind kunnen zijn als ze te weinig zuurstof krijgen…al voel ik mezelf prima….

Na de lunch (ik heb toch maar wat genomen in het hotel, ondanks ik gezien heb hoe er ‘afgewassen’ en gekookt wordt) een aantal uren voor de boeg op zand/grint/hobbelige wegen…Parijs-Dakar heeft er veel van weg, met soms angstaanjagende hellingen links van mij. Alweer in dor en droog gebied, terwijl ik Tibet groener bedacht had. Onderweg helpen de chauffeurs en gids een chauffeur die pech heeft. We staan met zijn allen zeker een uur te wachten, blijkbaar Tibetaanse gebruik dat als iemand pech heeft, dat iedereen helpt en niemand doorrijd, ondanks dat er bij mij in de auto een zieke zit (hoogteziekte). Aangekomen in Tingri (Snow Elephans guesthouse) nog even een wandeling door het dorp gemaakt (waar ik 2 fietsreizigers zie), zie ik de Everest weer, jippie! De maaltijd is niet veel, gelukkig heb ik 2 porties besteld. Daarna, jippie, een heerlijk warme douche, dat is mega genieten na dagen van geen douche en kou. Wel doet het licht het nauwelijks…ah….

We zitten weer wat lager en Quinne meldt zich weer wat vaker en dat is fijn. Ik ga op tijd slapen, we moeten morgen om 06.00 uur weg. Het voordeel van in mijn eentje een 2-persoonskamer te hebben, is dat ik alle dekens kan gebruiken, want sinds Lhasa is dat ook wel nodig; koud in de kamers en geen verwarming. En in Tibet blijkt het heel gewoon dat stekkers/stroom ed. het vaak niet doet (er zijn wel elektrische dekens soms)….

8 oktober: afscheid van Tibet

De wekker gaat om 5.40 uur en om 06.00 uur sta ik keurig op tijd klaar voor vertrek. Brrr….wat een koude nacht, ondanks de 4 dekens. Ik zit in de auto te vernikkelen, omdat ik wel op tijd ben en de rest nog niet. Uiteindelijk vertrekken we om ongeveer 06.15 uur en het is nog donker en het vriest (nog). Tegen 07.50 wordt het licht en hebben dan net de laatste pass (Tonga, 5200 meter) gepasseerd, waar we de hoogste bergen van Tibet (> 8000 meter) konden zien. Helaas waren we 10 minuten te vroeg om een foto er van te kunnen maken. We hebben een lange reisdag vandaag en hoe lager we komen, hoe groener het wordt. We maken een prachtige tocht langs groene rotsen en ik zie weer wat klein levend ‘wild’, zoals een sprinkhaan. Na ongeveer 3 uur rijden komen we bij de grens tussen Tibet en Nepal. Allerlei controles en het duurt enorm lang. Bij de paspoortcontrole krijgen sommigen wel en sommigen geen stempel. Ik niet en zeg verbaasd ‘no stamp?’. Als ik wil, kan ik die krijgen…natuurlijk wil ik een stempel van Tibet/China. We moeten afscheid nemen van Tingly, die gaat niet mee de grens over. Ik zeg hem het op zijn Hollands te doen en bedank hem voor de fijne tijd in Tibet. Dat doe ik met een brok in mijn keel, die neemt toe als ik de brug tussen Tibet en Nepal overloop. Ik dank het universum en realiseer me hoe bijzonder het is om lopend de grens over te gaan (met tassen): Zhangmu cross border.

Eenmaal in Nepal, weer visum/paspoortcontroles. Hoe geordend het in Tibet ging, hoe chaotisch het in Nepal gaat. Bij de bus aangekomen, gaat de bagage bovenop…huh, dat wil ik niet…dus toch… Jengelende kinderen die het op mijn plastic tas met snoep ed. gemunt hebben en het bijna agressief uit de handen proberen te trekken. Deze weten van geen ophouden en ik moet bijna bot reageren om het te laten stoppen. Er volgt een erg lange rit naar Kathmandu (8 uur incl. ½ uur pauze). Bij de grens was het ineens 2.15 uur vroeger dan in Tibet, bizar! Zelfde groene, mooie bergen, totaal andere sfeer dan in Tibet. De wegen zijn hier veel slechter en het eerste uur zit ik echt niet gemakkelijk in de bus; steile hellingen op een weg die in mijn beleving toch echt een 1-richtingsweg is, passeren auto’s, bussen ed. rakelings. Maar goed, we bereiken uiteindelijk Kathmandu. Het maffe is, aan het begin werd gezegd, een rit van 4 a 5 uur, maar na 2 uur rijden was het nogsteeds 4 a 5 uur rijden. Na totaal 12 uur rijden, eindelijk in het hotel. Gelukkig hebben we niet het ‘groepsfotomoment’ gehad en kom ik er vanaf om niet iedereen te hoeven zoenen. Alleen de Nederlanders kan ik bedanken (al had ik met een paar Duitsers wel iets en dag willen zeggen), maar in een krappe bus lukt dat niet. Hoe lager ik kwam, hoe actiever Quinne werd. En het is warm hier in Nepal. En druk op de weg, er is een festival en vakantie hier. De bussen zijn nog voller gestouwd met ook mensen er op. 

In het hotel even een wasje gedaan en gaan liggen; moe, hoofdpijn en pijn in mijn lijf van de reis. Ivo zit in een hotel dichtbij en we gaan samen naar Tamel, gezellig samen eten.

9 oktober: ‘zo’n dag die K…begint….’

Half 6 gaat de wekker…pfff…. Ik ben al vaker wakker geweest…ik sta iets voor 6’en keurig op tijd klaar voor de taxi naar het vliegveld. En die komt niet. Ik bel de gids ‘uit zijn bed’, ze waren mij vergeten….de taxi komt een half uur te laat. In de tussentijd ‘flirt’ een receptiemedewerker van het hotel met mij en geeft mijn zijn privemailadres. Ah, ik bedenk hem vriendelijk, maar ga er niets mee doen. Het is rustig op de weg, dus ik ben vlot op het vliegveld. Ook het inchecken gaat vlot, dus rustig tijd voor koffie, om het Nepalese geld op te maken enz. De koek die ik koop, lijkt er al langer gelegen te hebben, maarja, ik moet wat…het ontbijt in het hotel kon nog niet (begint om 6 uur en dan moest ik al weg). Eenmaal, na nog vele checks en fouilleringen op plekken van mijn lichaam waar ik ze liever niet heb, op tijd in de boardinghal. Blijkt de vlucht niet om 8.40 te gaan (zoals gister nog door de gids gecheckt), maar om 11.00 uur….en daar staat bij ‘delayed’ en onduidelijk is voor hoelang. Ik hoop dat ze in Paro (Bhutan) op mij wachten….de vertrektijd wordt steeds verlaat. Totdat er ineens een rij staat en ik mensen van de incheck herken…het is niet omgeroepen, er staat niets op het bord, maar mijn vlucht blijkt ineens te gaan. Gelukkig dat ik het zag, anders had ik dus de vlucht gemist. Ik vertrek uiteindelijk 2 ½ uur later dan gepland. Ik voel me wat vervelend tegenover Rina (reismaatje Bhutan/India) en de gids. Maarja, ik weet dat ze zullen wachten en na 1 uur vliegen landen we tussen 2 bergen door op een korte landingsbaan bij een stijlvolle luchthaven. Voelt meteen fijn en lieflijk.

Jippie, ik sta op de bodem van Bhutan! Met een stempel in mijn paspoort erbij. Als ik naar buiten loop, zie ik Rina gelukkig al staan. We gaan eerst lunchen (mmm…ik heb ook wel trek, aangezien ik geen tijd voor ontbijt had). Daarna gaan we even kijken bij de nationale sport van Bhutan (Archemy, een soort handboogschieten). Dan door naar een soort tempel (Duntse Lhakhang), waar je alleen maar via een verroestte ‘brug’ van soort tralies kan komen. Nou, dat is dus angst overwinnen, het voelt alsof ik als een blinde er overheen loop. Daarna door naar Simtokha Dzong.

Bhutan heeft 700.000 inwoners en is ook Bhoedistisch, toch zijn er duidelijk verschillen met het Tibetaanse Bhoedisme. Bv. de schoenen moeten hier uit, je moet lange mouwen dragen, er zijn iets andere kleuren in de tempels (roze en aarde kleuren), iets andere Boeddha’s, de monniken dragen orange (ipv rood). Groot verschil is dat er weinig toeristen zijn en er in de tempels geen Yak-boter (stinkt) geofferd wordt. En er wordt in tempels wat muziek gedraaid. En we mogen er dichterbij komen, waardoor je de nuances in de Boeddha’s beter kan zien. Het voelt nog wat ongemakkelijk in Bhutan (ze zijn heeeeel dienstbaar en we zijn met 2 reizigers met 1 gids en 1 chauffeur). Ik moet ook wennen aan de rustige, liederlijke sfeer in Bhutan. Erg fijn, maar ook nog wat onwennig, ik voel het in mijn hele lijf.

In Timpu (hoofdstad) blijkt er geen plek te zijn voor ons in het hotel wat gereserveerd is, maar het wordt opgelost, we gaan naar een ander hotel (erg fijn hotel). Nog even een optreden gezien ter ere van het komende huwelijk van de Koning. Lekker gegeten (Garilla, een vrucht). De pepers laat ik hier maar staan.

10 oktober

Weer vroeg op (06.30), om 8 uur vertrekken we voor een lange rit naar Trongsa. De nacht was onrustig; vele honden die ook hier in Bhutan door de straten lopen zijn overdag rustig aan het slapen, maar ’s nachts gaan ze samen op pad en maken veel lawaai (blaffen). Het ontbeid duurt lang….

De rit gat vandaag over veel hobbelige wegen die ook nog eens snel kronkelen (links-rechts-links enz.) en in combi met de warmte in de auto en de trek in eten kan ik er op een gegeven moment niet meer tegen. Ik doe mijn ogen dicht en hoop dat de weg snel voorbij is (maar het blijft zo in Bhutan). Wat ik bij Bhutan niet bedacht had, is dat het zo groen is en dat de bergen zo dicht bij elkaar liggen en tegen de wegen aan kronkelen (70% van het land is nog natuur). We stoppen even bij een dorpje om te pinnen, maar dat lukt niet (pinnen kan in Bhutan alleen voor de inwoners). Af en toe hebben we even een stop, dan kan mijn lijf even bijkomen (ik krijg gewoon spierpijn in de banden in mijn buik van de wegen en onder mijn oksels). We stoppen oa bij een heilige plek op een pass met een Nepalese, Bhutanese en Tibetaanse tempel. We moeten flink doorrijden en zijn net op tijd (eigenlijk te laat) bij een uitkijktoren (incl. museum) in Trongsa. Na het eten snel naar bed, wat mijn verzoek om een meditatie van monniken bij de wonen kan ingewilligd worden. Moeten we wel om 01.15 op….

11 oktober: een nacht in 2 delen

Gelukkig heeft mijn ‘gesprek’ met de honden om deze nacht stil te zijn, geholpen. Om 01.15 gaat de wekker en lopen we naar Trongsa Dzong. Tussen de locals zijn we de enige toeristen tussen zingende, trommelende, soort hoorn spelende, mediterende monniken. Bijzondere ervaring!

Na de 2ehelft van de nacht in een zo-zo-hotel (Hotel Norling), vertrekken we om 9 uur richting Bhumtang-district. Onderweg een stop bij Chume weegcentrum en we bezoeken diverse kloosters (deze zijn in Bhutan ook wat soberder dan in Tibet: Jakar Dzong, 7th century Jambay Lhakhang, Kurjey monastry, Tamshing en Kunchosum monastry). Het begint wat een overkill aan tempels ed. te worden. Maar ook de gids….hij wil het heel goed doen, is nog jong en zeer serieus. En Bhutan heeft duidelijke regels over waar toeristen bv. ‘mogen’ eten. Het voelt voor mij alsof ik voortdurend geobserveerd wordt en zijn dienstbaarheid gaat heel ver (hij heeft de deur van de auto bv. al open voordat ik er bij kan) en hij lijkt extra beschermend naar een zwangere. En dat trek ik even niet meer. Ik heb letterlijk ruimte nodig, de gids voelt voor mij als een babysitter. Als ik snel doorloop of juist even achter blijf, versneld hij of wacht hij juist. Gelukkig weet Rina eea te verduidelijken. Vrijheid hebben we hier voor mijn gevoel niet echt, je kan hier bv. niet je eigen eten uitzoeken (eten wordt gewoon op tafel gezet op een tijdstip die door de gids bepaald wordt). We mogen aan het eind van de dag wel even ‘vrij’ rondlopen in een dorpje…wat een verademing!

We hebben boeiende gesprekken over oa vrouwenrecht, abortus, KID enz. Bhutan is aan de ene kant juist jaren ‘achter’ tov het Westen, maar ook ruimdenkend.

We slapen 2 dagen in een nieuw hotel (Lhendupcholing)…qua geur (geen mottenballengeur deze keer), kleur, netheid, eten meerdere plussen! Wat een verademing.

12 oktober: relaxte dag, ook wel eens fijn & Sting: every move she……

Om een uurtje of 9 vertrekken we naar het klooster festival (Tangbi Mani). Ik dacht dat er door monniken werd gedanst, maar het zijn boeren en wat ex-monikken. Dans, zang door vrouwen afgewisseld met een soort theater van de boeren ed. om bv. demonen te verjagen. Het is niet zo spectaculair als gedacht had, maar fijn om er te zijn. Ook fijn gesproken met locals en het is voor hen een soort dagje uit met de kinderen. En ze kleden zich ook allemaal mooi in traditionele kledij. Ik heb me ook in een jurk gehesen, vinden ze wel fijn als je een festival netjes bezoekt.

Na de lunch (altijd witte rijst en warm) naar de Burning lake. De chauffeur (Amber) houdt mij vast, de gids (Sonam) Rina. Er zou eens een toerist gevallen zijn in het meer en dus ‘gevaarlijk’, ah, ik vind het eigenlijk wel meevallen, ze zijn een beetje overbezorgd… Rina en ik hanger er prayerflags op. Met de ogen dicht kan je dan een wens doen. Ik wens een fijne, lieve papa voor Quinne die ook goed en fijn voor mij is. Er komen tranen als ik daar in het gras onder de vlaggen zit en de wens het universum instuur.

Verder een dag die weer voelde als Sting’s song ‘every step….’ De ogen van Sonam voel ik voortdurend…ik kan er niet goed mee omgaan en het belemmerd mij in het genieten. Hoe minder vrijheid ik krijg, hoe meer ik op zoek ga naar uitwegen…. Verder wel een relaxte dag en lekker een boek kunnen lezen.

13 oktober: DE dag

De dag van het Koninklijk huwelijk tussen Jigme Khesar Namgyel Wangchuck en Jetsun Pema. We vertrekken om 8 uur voor een lange rit naar Kichu (Resort). Onderweg vrij rustig op de weg en versierde auto’s, trackers enz. Ook de vlaggen hangen uit voor de trouwerij. We zien het even op TV en ook is het live op de radio. Beetje weinigzeggende dag, af en toe een foto-en-benen-strek-stop, wat bewolkt ook. Ik heb wat last van mijn nek (van het liggen? Of Sonam letterlijk op mijn nek?). Het voelt zwaar voor mij en als ik bij het maken van foto’s ook de ogen voel, knapt het bij mij. Tranen komen en ik heb het er met Rina over. Als Sonam vraagt of er iets is, besluit ik het te vertellen: cultuur/kernwaardenclash (zijn dienstbaarheid en bezorgdheid en mijn vrijheid en zelfbeschikking). Ik probeer het uit te leggen en dat ik de ogen voel en zeer goed voor mezelf kan zorgen en hulp kan vragen ipv krijgen. Hij zegt dat ik dingen gewoon mag zeggen en dat het zijn verantwoordelijkheid is tov de regering. Ik geef aan dat IK verantwoordelijk ben voor mezelf. Dat is dus niet mijn boodschap; het gaat niet om ‘fout’ van Sonam. Ik was er al ‘bang’ voor, het is ook een communicatieprobleem; de woorden zijn helder, maar op betrekkingsniveau wordt het niet gepakt. Later besef ik dat het een loslaten is, netzo als kinderen loslaten en dat Sonam alles wil voorkomen. Die link met loslaten van kinderen doet mij beseffen waarom het mij mede zo raakt; er is een parallel met wat ik van mijn vader ervaar en last van heb. Rina heeft er minder last van, maar haar houdt Sonam ook minder in de gaten (niet zwanger). Later bevraagt Sonam weer naar onze wandeling bij de rivier bij het ressort en weer expliciet nar mij: wees voorzichtig! Grrr….

Onderweg naar het resort kregen we nog een lekke band. Ok eten in een geweldig resort…regent het nu? Nee, het is de rivier.

14 oktober; helaas is vanwege de trouwerij veel dicht. Dan maar een alternatief plan maken

We gaan vandaag naar Timpu. Aangezien het Koninklijk paar nog in Punaka is, kunnen we niet doorrijden en gaan we eerst naar een ander klooster (Wangedi). Het is een oud mannen klooster, wat deprimerend aandoet. Je moet betalen om in een klooster te komen en als je weg wil, moet je weer betalen….en dat geld hebben de monniken vaak niet…je zit er dus vast. Jonge jongens zitten er al..pfff…

In een dorpje komt de koning met zijn vrouw langs (en kunnen dus niet verder rijden), we gaan tussen de locals staan. Ik zoek zelf een plekje, een vrouw geeft een kind die al kan lopen, de borst. Geen dranghekken, weinig beveiliging en het gaat er rustig aan toe (geen gejoel ofzo). De koning pikt mij er uit en we praten een tijdje. Mooie, fijne mensen zijn het. Voelt wel speciaal…. Als ik naar Sonam en Rina loop, stoppen ze nog een keer en nog een kort gesprek met de koning en zijn vrouw. Voelt wel apart dat ze wel met toeristen praten en nauwelijks met de locals. En een auto met de kroon komt langs, die aanbeden wordt. Toch wel speciaal allemaal, ik begin spontaan toch iets met het Koningshuis te krijgen.

We rijden door naar Punaka, waar de koning getrouwd is en het is heel speciaal; ze zijn net weg en er zullen weinigen zijn die dit pand in deze versierde staat zullen zijn (ze zijn net begonnen met weghalen van de versiering). Op deze plek komen 2 rivieren samen (man en vrouw).

Na de lunch naar wandelen we naar de Divine Madman Tempel (met allemaal fallussen). Al op de heenweg glij ik op onverklaarbare wijze uit, zwik mijn enkel en voet. Na wat ontsmetten (heb gelukkig mijn eigen EHBO-kit in de auto) loop ik door. ’s Avonds blijkt de enkel en teen (die geopereerde) pijn te doen en dik te zijn geworden. Bij deze tempel word ik nog geblessed met een Falles en boog (dat zal kinderen geven). Ik wilde graag de naam van Quinne in het Bhutanees laten vertalen en dat zou hier kunnen. Echter, het blijkt dat ze in deze tempel een naam geven aan het ongeboren kind en dat voelt voor mij niet goed; ze heeft al een naam. Hierna rijden we door naar Timpu. We komen in de file (wat Bhutan niet kent, netzo als stoplichten en snelwegen) en het duurt erg lang om Timpu te bereiken. Het programma kunnen we hierdoor niet afmaken, helaas. We moeten ook lopend verder, omdat de taxi niet bij het hotel kan komen (vanwege de huwelijksfestiviteiten). Auw, mijn voet vind dat niet fijn….Amber moet de tassen naar het hotel sjouwen, ah. Na het eten gaan we nog even shoppen. Helaas stopt de muziek/optredens al om half 9 (voor het huwelijk), maar de sfeer in de stad is gezellig en alles is versierd (veel foto’s van het koppel bv.). En het lukt eindelijk om te pinnen en ik kan een masker kopen. Verder nog even naar het huwelijk op TV gekeken. We overnachten in Hotel Dragon Roots.

15 oktober: 06.00 uur op…..

Omdat Sonam bang is dat we anders de stad niet uitkomen, moeten we vroeg op/vertrekken. We gaan eerst naar B-point, het grootste Boeddhabeeld ter wereld, in aanbouw) en naar een nonnenklooster (toch nog, op mijn verzoek). Er zijn spelende meisjes en een andere, fijnere sfeer dan een klooster met alleen maar mannen.

Dan door naar Paro, Tigers Nest. Lopen doet nog zeer en we moeten behoorlijk klimmen. Ik kan met een paard naar boven, maar moet dan toch lopend naar beneden. En dat lijkt mij als zwangere niet verstandig, het voelt niet goed, zeker omdat ik op hoogte moet klimmen. Erg jammer en het besluit om niet te gaan, maakt me wat verdrietig (om te ervaren dat het lichaam niet wil wat het hoofd wil). Ook nu ben ik zo dichtbij en weer…meteen na mijn besluit om niet te gaan en ik het geaccepteerd heb, een schoppende Quinne…. De middag breng ik wat wachtend door, wachtend op Rina en Sonam die wel naar boven gaan. Ik loop een stukje richting Tigers Nest, prachtig. En nog even met Amber naar een ruïne geweest, die helaas gesloten is. En met wat Bhutanese kinderen gespeeld. Rina vertelt dat de wandeling vrij zwaar was naar Tigers Nest, dus blij dat ik niet gegaan ben. Sonam vond het maar niks; het is DE heilige plek…maarja…voor mij is het ok zo. Het gaf nog wel gezeik, want Sonam had het paard gereserveerd en 6 uur later protesteerde de verhuurder hierover en ik moest toch betalen. Ik vind dat dat dan van te voren verteld moest worden of tijdens de annulering, niet veel later pas.

Samen met Rina nog stadje in geweest en taart gekocht…ja, nu is de vakantie begonnen (traditie voor mij: vakantie = taart). Overnachting in Kichu Paro.

 16 oktober

Om 08.00 uur (uitslapen! ;-) een lange rit voor de boeg naar Phuntsoling. We gaan al vroeg lunchen en ik heb eigenlijk nog geen trek. De rijst begin ik aardig zat te worden en ook de bloemkool/wortels/bonen. We hebben een onverwachte stop bij een school (waar de kinderen intern wonen). Het ziet er van buiten aardig uit, maar binnen in de klaslokalen wordt je niet blij.  Nog even een stop bij een tempel bij Phuntsoling….die is kleurrijk. Het is duidelijk merkbaar dat we vlakbij India zijn; Indiërs en met ze op de foto ‘moeten’; wij zijn ineens de toeristische attractie. Dat is wel een gekke gewaarwording…Rina en ik grappen wat… vanaf morgen kost het 15 R per foto…. We lopen vanaf het  hotel (Lhaki) nog even de stad in. We lopen een ‘poort’ door en worden enorm aangestaard, met de ogen uitgekleed worden is geen fijn gevoel. Je ziet de mannen bijna ter plekke geil worden….ik probeer oogcontact te vermijden. We lopen terug en blijken de grens tussen Bhutan en India over te zijn gelopen…en we hadden geen paspoort bij ons. Die heeft onze gids om de transfer te regelen.

We hebben een evaluatie met Sonam tijdens het eten…. Sonam werkt ZO hard om te pleasen…het is gemakkelijker voor iedereen om iets eerder te communiceren ipv alleen observeren.

Ik vouw wat kraanvogels (toepasselijk voor Bhutan) van de fooi. Het is vochtig, warm hier in Phuntsoling…pfff…morgen vertrekken we naar India. Gek, 5 minuten lopen en dan is er een half uur tijdsverschil. Ik zoek nog even de betekenis van de naam van Quinne op (zodat Sonam het kan (laten) vertalen voor haar geboortekaartje): leider, vijfde, gids. Gids past voor mijn gevoel goed….spirituele gids voor zichzelf en anderen.

17 oktober: dag Bhutan!

Vandaag vertrekken Quinne en ik uit Bhutan en na een paar minuten rijden zitten we ineens in India. Weer stempeltjes, jippie! Er is meteen een heel andere sfeer. Gelukkig zijn we na ongeveer 20 minuten uit de vieze, stinkende stad en rijden we langs theeplantages (Asam thee) en het is meteen fijner. Een lange rit (8 uur incl. pauze) door een soort oerwoud (we zien oa apen en olifanten, grote teakbomen, kokosnootbomen, fruitbomen enz.). Sinds Tibet wordt het steeds groener en dierrijker. Hoe dichter we bij Gangtok (hoofdstad van Sikkim) komen, hoe meer we het effect van de aardbeving van een maand geleden zien. Er is minder schade zichtbaar dan ik verwacht had. Ik ervaar India, buiten het oerwoudgebied, als vies, stinkend (uitlaatgassen), druk en onrustig. Van de ene overgang naar de andere, zijn we ineens bij het hotel (Hidden Forest) en dat is prettig en rustig. Met orchideeën, fruitbomen enz. Het is even wennen om uit de vieze stad te zijn, maar wel fijn. In Sikkim heb ik een eigen kamer. We eten lekker in het hotel (een van de beste maaltijden tot nu toe), alles uit eigen tuin van het hotel en biologisch. Ik kijk nog even naar de Indiase TV en lekker lezen (jippie, ik heb de rust en plezier in lezen terug) en dan lekker slapen.

18 oktober

We hebben in India niet zo’n vol programma, dus we gaan om 9 uur na een heerlijk ontbijt weg. We maken eerst een aantal uren een wandeling door een forrest en dorpjes, heerlijk. Dit voelt als vakantie voor mij. Ineens staan we midden in de bush bij een schooltje. Rina zingt en danst met de kinderen, leuk om te zien hoe de kids meteen meedoen. De leeftijden in 1 klas zijn van 6 t/m 11 jaar (afhankelijk van wanneer de ouders de kinderen naar school laten gaan). Ze dragen allemaal een schooluniform. Er is veel armoede….

We stoppen ergens voor een kopje thee en gaan dan naar de Rembok Tempel…we zien een monnik bij een fastfood…?!?! Het is van oorsprong een Tibetaanse Tempel en dat zie je. Je mag hier met blote armen naar binnen. Ik krijg van de gids van een stalletje schoentjes voor Quinne, wat lief!

We gaan in Gangtok nog even de stad in, wat er relatief netjes uit ziet. Het is fijn om even een wat relaxter programma te hebben. Waar we zitten, Sikkim, komen de landen mooi samen (Nepal, Tibet, Bhutan), het wordt door mensen van die landen bewoond en ze zien er niet ‘typisch Indiaas uit). Aan het eind van de dag krijgen we zowaar wat regen.

19 oktober

Na weer een heerlijk ontbijt en nog even wat foto’s van de orchideeën (nationale bloed van Sikkim) gemaakt te hebben, vertrekken we om 9 uur. We bezoeken het Eckeyklooster, waar het een cadeau voor ons is; ter gelegenheid van het overlijden van een familielid van een van de monniken is er de hele dag een herdenking (= zingen, muziek maken enz.), mooi! Elke keer geniet ik weer van die zingende monniken. Ik moet es eens een CD van downloaden, Quinne heeft t nu zo vaak gehoord, misschien herkent ze het straks wel. Daarna gaan we door naar de grootste stoepa van Sikkim, met daarbij Nymgyal, instituut voor Tibetologie.

Lunch…tja, er is weinig aanbod hier in India, beperkte keus, dus maar weeeeer noedelsoep, wat ik thuis nooit eet. Daarna een lange rit naar Pelling en ondertussen stoppen we even bij het episch centrum van de aardbeving, gek idee om op een aardplaat te rijden die recent verschoven is. De weg is soms erg hobbelig en nauw door gevallen rotsen ed. Soms moeten we wachten totdat de weg weer vrij gemaakt is….maar niet te veel bij stil staan en ik ben blij dat we er vanaf rijden (al lijkt op het oog de schade wel mee te vallen). We komen uiteindelijk bij Norling Hotel aan, vermoeiend hoor, dat vele autorijden en toch een beetje jammer van het programma. De chauffeur (Beamel) rijdt trouwens wel goed en prettig en dat geeft vertrouwen om af te toe wat weg te dommelen.

Het eten in het hotel draait uit op een lachwekkende maaltijd; ook in India zijn ze graag dienstbaar en kijken bijna letterlijk op je bord. Het eten is bijna koud als het op tafel staat, dus we vragen om warme. We krijgen het bakje voor bakje met als gevolg dat het eerste al weer koud is….

De WC’s is ook een verhaal apart in deze landen; ze zijn geen WC papier gewend en een ‘natuurlijke’ WC is vaak nog schoner dan de publieke, vaak is het ronduit ranzig. In hotels hangen ze wel WC papier op, maar tot nu toe zo hoog, ver of laag dat je er met goed fatsoen niet bij kan. Je moet dus voordat je behoefte gaat doen al nadenken over het bereiken van het WC papier.

20 oktober

Ik heb de wekker om 5.30 uur gezet (jaja!) omdat we zicht zouden hebben op de 7 hoogste toppen van de Himalaya. Helaas is het bewolkt en ga ik terug naar bed. Uiteindelijk sta ik om 7 uur op, tussendoor nog een paar keer naar buiten gekeken, maar vandaag hebben we geen geluk. We beginnen de dag warm en met een wandeling naar een tempel. Het is een flinke klim en ik doe rustig aan om voldoende zuurstof voor Quinne en mezelf te hebben. Het is een gekke gewaarwording dat het hoofd en lichaam sneller wil, maar dat de ademhaling dat niet toelaat. We gaan verder naar Pemayantse, mijn laatste Bhoedistische tempel, ik ben er wel even klaar mee nu. Vervolgens moeten we weer een stuk lopen naar ruines van een paleis (Rabdantse). Weer willen de locals met mij p de foto, maar vandaag even niet.

We moeten alweeer  5 uur rijden naar Darjeeling. De stad stinkt, ziet er vies en rommelig uit en eenmaal in het hotel een enorme vragenlijst invullen en een pasfoto inleveren….dat alles samen is even te veel voor mij en de stad voelt niet fijn voor mij…ik wil hier weg. De tranen komen bij de gedachte hier nog 2 dagen te moeten blijven (2 vrije dagen). Na de koffie gaat het wel weer, fijn dat Rina er is en het herkent. Ik zie op de BBC dat Gaddafi gepakt is. Ik ben blij Quinne te voelen, zeker na de flinke klims van vandaag.

We eten heerlijk, 2 gangen voor 150 R (2,50)….

21 oktober: Bah!

Als mijn wekker gaat, begint het te regenen. Eerst maar eens ontbijten en dan zien we wel weer. Na de Engelse krant, het internet geprobeerd, maar ik krijg het niet aan de praat, omdat de stroom steeds uitvalt. De WC moet ik op de tast bezoeken…. Ik hoop dat deze dag snel voorbij gaat….dan mijn boek maar uitlezen….en ineens wordt het droger en we gaan op pad. In de loop van de dag wordt het droog en zelfs licht zonnig. We lopen eerst naar het station (Toy train), langs een Hindu Tempel (replica van die in Kathmandu…maar t stelt weinig voor). Verder lopen we wat shoppend de stad door. Ik kan niet shoppen, want door de blikseminslag/stroomstoring doen de pinapparaten het niet en ik heb nog geen geld. Gelukkig lukt het ’s avonds uiteindelijk.

Darjeeling heeft nog duidelijk de Engelse invloeden. Het Indiase ook; straatvuil, toeterende auto’s, veel kraampjes (waar oa vlees, vis, hele kip ed. gewoon buiten hangt en vrachtwagens langs rijden/honden bij scharrelen. Als je dat ziet ben je zeker genezen van het eten van vlees/kip.

We wilden nog naar de Tibetten Refugee Selfhelpcenter, mar die was al dicht. Morgen gaan we het weer proberen. We zitten nog een hele tijd te genieten van de optrekkende wolken en opkomende zon op de Himalaya, prachtig, onverwacht cadeau.

’s Avonds is het echt donker in de stad en geen straatverlichting. We krijgen van het hotel een zaklamp mee om naar een restaurant te kunnen lopen. Terug in het hotel krijgen we een grote zaklamp mee voor in de kamer…. Het is ruim 100 jaar oud en erg gehorig. De ramen laten alle geluid en kou door…oordoppen zijn hard nodig. Al met al toch een ok dag en Quinne lijkt zich aan het tijdsverschil aangepast te hebben.  

22 oktober: toch leuk in Darjeeling

Ik sta om 6 uur op voor een prachtige mountainview. Na het ontbijt krijgen we onze tickets (voor mij van Bagdoga naar Delhi). Daarna gaan Rina en ik weer op pad, richting het Tibetten Refugee Selfhelpcenter (zou vandaag open zijn). Na een eind lopen, vaak vragen, blijkt het toch gesloten te zijn. Een soort fotomuseum is wel open. Aangezien we een heel eind moeten klimmen om bij de Happy Valley thee fabriek te komen, besluiten we een taxi te delen met iemand die daar ook naar toe wil. De fabriek blijkt vanwege de aardbeving ook gesloten te zijn. We krijgen wel wat uitleg over theeproductie van een jonge man en een vrouw die ons thee laat ruiken en proeven (wit, groen, zwart)…is wel leuk. Daarna een flinke klim terug naar de stad, maar het lukt. We gaan nog langs een tempel waar Bhoedistische monniken en Hindu een tempel delen. Bijzonder en het geeft een beetje hoop dat er misschien toch wereldvrede mogelijk is. Helaas is dat ook een flinke klim…bijna de laatste van vandaag…eindelijk kunnen we om 14.30 lunchen met zowaar een lekkere croissant en gebak…mmmm…. Daarna nog even wat shoppen en nog even kijken of de Toy train er nu staat…maar helaas. En weeeer een klim…in het hotel maar even bijkomen. Tas inpakken en dan uit eten. Met weeeeer pittig eten, Quinne lijkt er goed aan gewend te zijn nu.

23 oktober: 2 reisdagen voor de boeg

Om half acht gaat mijn wekker en ik realiseer me meteen dat ik waarschijnlijk over 36 uur pas weer een bed zal voelen. Ik heb vandaag de wekker dus maar niet om 6 uur gezet voor de zonsopgang op de bergen. Plassen, wassen, laatste spullen in de tas en 20 minuten later zit ik aan een lekker ontbeid. Echter, weeeer blijkt hoe ingewikkeld communicatie in dit soort landen is. De man achter de receptie (lieve, betrokken man) had ons gisteren gevraagd hoelaat we wilden ontbijten en wat we wilden hebben. Ik had bij andere gasten Indische broodjes gezien en vroeg om dat naast ons ‘standaard ontbijt, zoals in Nepal, Tibet, Bhutan en India blijkt te zijn: toast, (vieze) jam, harde-niet-smeerbare boter, omelet en soms een pannekoek en koffie (als je niet expliciet zegt geen melk te willen, krijg je het ongevraagd). Cereals krijg je ook standaard, maar aangezien ik zuivel (ivm zwangerschap) niet vertrouw, laat ik alles wat met melk te maken heeft staan. Lust nu koffie met suiker J. Goed, we zouden dus naast het ‘standaard’ ontbeid een Indiaas broodje krijgen…ik dacht dat het helder afgesproken was…krijgen we enkel Indiaas ontbeid met erg pittig spul erbij. Op de nuchtere maag valt dat niet mee. De ‘broodjes’ zijn nog wel aardig van smaak. Met wat moeite lukt het om toch nog koffie te krijgen (want dat hoort niet bij Indiaas ontbijt) en dan is t wel weg te krijgen.

De gids en chauffeur zijn een half uur te vroeg (huh, in India?, in de andere landen waren ze ook al steeds te vroeg). We maken een laatste stop voor foto’s van de Himalaya bij Darjeeling en dan…. 3 ½ uur met de auto naar het vliegveld in Bagdoga. In de auto nog een boeiend gesprek over de invloed van de Engelsen op Darjeeling, de corruptie in India (regering zijn grote geldgraaiers), het milieu (wat een groot probleem is/blijft als vele Indiërs dagelijks met de eerste levensbehoefte bezig moeten zijn) enz. Voor de wegen is wel geld, maar er blijft veel bij de regering aan de strijkstok hangen, waardoor ze slecht en hobbeling blijven. De slechte wegen ga ik zeker niet missen. We horen dat toen uit Darjeeling vertrokken, op dat moment een brug is ingestort ten gevolge van de aardbeving… veel doden en gewonden. De gids wilde de fooi niet aanpakken…en zoveel verdienen ze hier niet…samen met een aantal gidsen heeft hij een soort locale milieuorganisatie die ze zelf betalen, dus zeiden we ‘investeer het daar dan maar in’ en uiteindelijk accepteerde hij het geld.

Omdat het zondag is, is het rustig op de weg, dus rond 12 uur zijn we al op het vliegveld. Dan begint het wachten (half 3 is mijn eerste vlucht). Rina en ik evalueren onze vakantie; ze geeft aan dat ze het fijn met mij heeft gehad (en dat raakt mij wel). Rina vertrekt iets eerder dan mij naar Calcutta. Het is erg onduidelijk wanneer wie moet boarden, maar met vragen kun je een heel eind komen. Ik zit op tijd in het vliegtuig. Na ruim 2 uur land ik op Delhi en gelukkig blijk ik om 17.15 te landen ipv 15.45 uur. Scheelt al weer 1 ½ uur wachten. Als ik eenmaal mijn tas heb, is het ‘al’ 18.00 uur en al donker in Delhi…de stad nog in heeft niet zo veel zin dus. Ik zoek een plekje buiten (nog aangenaam warm) om de tijd tot 04.15 uur te doden (vlucht naar Dubai). De reisagent had mij verteld dat ik op Delhi een kluis kan huren voor mijn tas en een kamer…..maar hij had er niet bij verteld dat het erg duur is en vooraf gereserveerd moet worden (ondanks mijn informeren) en ter plekke kan het niet meer….dat is dus mooi balen. Ik had dus beter een hotel kunnen regelen…Met de beroerde communicatie krijg je dat dus niet meer geregeld. Nouja, ik heb me er op ingesteld, op het lange wachten. Nog even geld opmaken en mezelf met Tommy Girl verwennen. Ik realiseer me dat dit voorlopig te laatste keer is dat ik duty free kan kopen/reizen.

In het vliegtuig van Delhi naar Dubai kan ik een beetje slapen, dat is fijn en dat vindt Quinne blijkbaar ook. De transfer op Dubai duurt ongeveer 45 minuten (lopen en nieuwe checks, wat ik bijzonder vind, omdat ik tussen de laatste check nergens anders kan zijn geweest dan het vliegtuig. Ik moet zelfs mijn schoenen uitdoen. Nog even wachten en dan nog een lange vlucht naar Amsterdam, met nog 2 uur tijdsverschil. In het vliegtuig zit ook Willem Nijholt (ziet er ouder uit dan op TV). In het vliegtuig zie ik een emotionele film (Beautifull Boy) en slaap een beetje.
Ingeborg haalt mij op Schiphol op en haar zien en spreken is fijn. Heerlijke patat…mmmmm. De trein van Maarssen naar Deventer…pfff…vertragingen enz. en het lukt nog net een bus te nemen in Deventer (Rita kon me helaas toch niet ophalen). Mmm, ik heb geen zin in alles thuis… Na ongeveer 40 uur reizen voel ik eindelijk weer een bed……

Terugblik: wat blijft mij bij

-          Fijne groep Nederlanders in Tibet, heb ik veel plezier mee gehad

-          Overkill aan tempels

-          Geleerd over verschillen in Bhoedisme en wat ik er uit pik (de visie blijft voor mij overeind). Bhutan heeft veel rituelen in het Bhoedisme, dat pas naar mijn idee er niet helemaal bij (zoals een munt gooien op een blad brengt geluk. Of een blessing vragen en dan krijg je een jongen of meisje (wat je wil).

-          Fijne tijd gehad met Rina en zij heeft gelukkig geen belemmering in haar reis ervaren door mijn ‘fysieke beperking’

-          De over-verzorging van Sonam en zijn wil om te pleasen

-          De nachtmeditatie in Bhutan

-          De gesprekken met de Koning van Bhutan

-          De prachtige, rustige sfeer en natuur in Bhutan

-          De emotie bij de tempel waar ik op de grond zit en het getrommel en gezang van de monniken hoor (Tibet)

-          De deprimerende mannen-klooster in Bhutan

-          De Mount Everest!

-          De kou en warmte

-          Het vallen in Bhutan

-          De beroerde communicatie

-          Ik heb thuis in mijn dromen verwerkt, na de reis ‘moet’ ik de reis nog verwerken

-          De droogte in Tibet

-          De armoede en corruptie, mn. in India en Nepal

-          Het vele, vele, vele reizen in auto’s

-          In de landen is alles goedkoop, waarom is de reis dan zo duur?

-          Check-check-dubbel-check

-          Niet ziek geworden op de hoogtes en met het voedsel

-          Met Quinne ging het goed:

  • Hoe hoger ik kwam, hoe minder ik voelde
  • Ze lijkt gewend aan het pittige eten
  • Ze was er elke dag (ook in gesprekken) bij

-          Fijne wandelingen

-          Het lekkere eten in Hidden Forrest (India) en het nieuwe hotel in Bhutan

-          Weinig variatie in het eten en dingen verlangen (fruit, patat, zuivel, lekker brood, salade, variatie)

-          Uitkijken naar Sam weer bij me te hebben (ik zag elke dag honden op straat)

-          Niet uitkijken naar de shit die in Nederland op me wacht

-          Me opnieuw realiseren hoe goed we het in Nederland hebben en de luxe thuis, zoals gewoon water uit een kraan kunnen drinken

-          Het voelt alsof ik maaaaaanden weg ben geweest

-          Ik heb zoveel gedaan, dat ik het thuis moet nalezen en foto’s bekijken om het terug te halen

-          Het blauwe meer in Tibet

-          Het gevoel wat me ‘aanvloog’ in Darjeeling

-          Cultuur-shock in Nepal

-          Genezen zijn van vlees, kip ed. in India

-          Het effect van de aardbeving

-          De belabberde tot ok hotels

-          Opgepompte blonde Duitse (Tibet)

-          Mooie dingen gezien, maar ook veel ellende

-          Ik hoop dat Bhutan behouden kan worden. Over 20 jaar terug met Quinne?

-          Ik heb goed voor mezelf en Quinne gezorgd

-          Ik heb het plezier en ontspanning in lezen terug gevonden

-          Ik ben gewend geraakt aan de hoogte, het viel me niet tegen wat ik kon. Maar ook de confrontatie met dat het lichaam iets anders wil dan mijn hoofd

Join TravBuddy to leave comments, meet new friends and share travel tips!